Kapora mı, cayma parası mı? Kanundaki iki ödemenin farkı
Kısa yanıt
Türk Borçlar Kanunu'nun 177. ve 178. maddeleri "kapora" sözcüğünü kullanmaz; iki ayrı ödemeyi düzenler. Bağlanma parası sözleşme yapılırken verilen ve sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılan paradır; aksine sözleşme ya da yerel âdet yoksa esas alacaktan düşülür. Cayma parası yalnızca kararlaştırılmışsa vardır: parayı veren cayarsa verdiğini bırakır, parayı alan cayarsa aldığının iki katını geri verir.
Güncellendi: Akitle İçerik Ekibi
Bağlanma parası ne anlama gelir?
Madde 177'ye göre sözleşme yapılırken bir kimsenin verdiği para, cayma parası olarak değil, sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Kanunun varsayımı budur: ödemeye "cayma" anlamı ancak ayrıca kararlaştırılırsa eklenir.
Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça bu para esas alacaktan düşülür. Madde, taraflardan biri vazgeçerse ne olacağına dair bir sonuç yazmaz.
Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır.
Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür.
Cayma parası nasıl işler?
Madde 178'e göre cayma parası kararlaştırılmışsa taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır. Parayı vermiş olan cayarsa verdiğini bırakır; almış olan cayarsa aldığının iki katını geri verir.
Madde "kararlaştırılmışsa" der: cayma parası, ödemeye kapora denildiği için değil, taraflar böyle anlaştığı için vardır. Bu anlaşmayı sözleşmeye ya da ayrı bir belgeye yazmak, neyin kararlaştırıldığını göstermeyi kolaylaştırır. Hukuki işlemlerin belirli bir tutarı aşması hâlinde senetle ispatını HMK m. 200 arar; güncel sınır için senetle ispat sınırı sayfasına bakın.
Cayma parası kararlaştırılmışsa, taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır; bu durumda parayı vermiş olan cayarsa verdiğini bırakır; almış olan cayarsa aldığının iki katını geri verir.
Bağlanma parası ve cayma parası yan yana
| Konu | Bağlanma parası (m. 177) | Cayma parası (m. 178) |
|---|---|---|
| Ne zaman söz konusu olur | Sözleşme yapılırken para verilmişse ve cayma parası kararlaştırılmamışsa | Taraflar cayma parasını kararlaştırmışsa |
| Ne işe yarar | Sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılır | Taraflardan her birine sözleşmeden cayma yetkisi verir |
| Esas alacağa etkisi | Aksine sözleşme veya yerel âdet yoksa esas alacaktan düşülür | Madde bu konuda ayrı bir kural yazmaz |
| Parayı veren cayarsa | Madde bir sonuç yazmaz | Verdiğini bırakır |
| Parayı alan cayarsa | Madde bir sonuç yazmaz | Aldığının iki katını geri verir |
Ceza koşulundan farkı nedir?
Ceza koşulu ayrı bir kurumdur ve 179-182. maddelerde düzenlenir. Madde 179'a göre bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi için ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Madde 182'ye göre taraflar cezanın miktarını serbestçe belirler, hâkim ise aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.
Bu maddelerin cayma parasına uygulanıp uygulanmayacağı bu yazının konusu değildir; dayandığı maddelerde bu soruya doğrudan yanıt bulunmadığı için yanıtlanmamıştır.
Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir.
Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.
Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır.
Kapora iade edilir mi?
Bu sorunun tek cümlelik yanıtı yoktur, çünkü sonuç ödemenin hangi türde olduğuna ve tarafların ne kararlaştırdığına bağlıdır. Cayma parası kararlaştırılmışsa, veren cayarsa verdiğini bırakır (m. 178). Cayma parası kararlaştırılmamışsa 177. ve 178. maddeler iade ya da kaybetme sonucunu yazmaz; sonuç için sözleşmeye ve somut olaya bakmak gerekir.
İade davası, icra takibi ve mahkeme kararlarının yorumu bu yazının kapsamı dışındadır. Belirli bir uyuşmazlık için bir avukata danışın.
Belgeye ne yazılmalı?
Kapora alındı belgesinde ödemenin ne için alındığı, tutarı ve vazgeçilirse ne olacağı açıkça yazılır. Akitle'nin belgesinde vazgeçme satırı iki seçenek sunar: "Vazgeçen kaybeder" seçeneğinde veren vazgeçerse kapora alanda kalır, alan vazgeçerse iki katını geri öder; "Kapora geri verilir" seçeneğinde kim vazgeçerse vazgeçsin kapora geri ödenir. İlk seçenek 178. maddenin anlattığı düzenin yazıya dökülmüş hâlidir; ikincisi tarafların iade konusunda anlaşmasıdır.
Belgenin adım adım hazırlanışı için Kapora belgesi nasıl hazırlanır? yazısına bakın.
Kaynaklar
- Türk Borçlar Kanunu (6098), mevzuat.gov.tr (metin 14 Kasım 2026'da okundu)
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100), mevzuat.gov.tr (metin 14 Kasım 2026'da okundu)
Bu yazı otomatik hazırlandı ve kaynaklarıyla denetlendi; bir avukat tarafından incelenmedi.
Bu yazı genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir.
Hata bildir