Mücbir sebep
Sözleşmenin ifasını imkânsız hâle getiren; kusursuz, kaçınılmaz ve öngörülemez dış olay. TBK m.136 uyarınca borçluyu ifadan kurtarır.
Mücbir sebep, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan ve borçlunun kontrolü dışında olan bir olaydır. Türk hukukunda dayanağı Türk Borçlar Kanunu m.136'dır: 'Borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa, borç sona erer.'
Bir olayın mücbir sebep sayılabilmesi için dört şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: (1) borçlunun kusurundan kaynaklanmamalıdır; (2) öngörülemez olmalıdır; (3) kaçınılmaz olmalıdır; (4) ifa imkânsızlığına yol açmalıdır. Sadece ifayı zorlaştıran olaylar mücbir sebep değil; aşırı ifa güçlüğü olarak değerlendirilir (TBK m.138 — uyarlama davası).
Tipik mücbir sebep örnekleri: deprem, sel, savaş, ihtilal, devlet yasakları, salgın hastalık (Yargıtay kararlarıyla COVID-19 mücbir sebep olarak kabul edildi). Buna karşılık döviz dalgalanması, hammadde fiyatı artışı, işçi yetersizliği genellikle mücbir sebep sayılmaz — aşırı ifa güçlüğü kapsamında değerlendirilir.
Kira sözleşmelerinde mücbir sebep maddesi şu hususları kapsamalıdır: (a) hangi olayların mücbir sebep sayılacağı (deprem, salgın, devlet yasağı gibi — liste sınırlayıcı olmamalı); (b) mücbir sebep ortaya çıktığında bildirim süresi (genelde 7-15 gün); (c) sözleşmenin akıbeti (askıya alma, fesih, uyarlama). Akitle şablonları bu üç bileşeni standart olarak içerir.
Diğer adlar
Mücbir sebep hâli
İlgili kaynaklar
İlk sözleşmenizi bugün gönderin
Hesap açmak ücretsiz. Örnek şablon hazır gelir — denemek için kendi belgenizi beklemenize gerek yok.