Teminat (depozito)

Teminat (depozito olarak da bilinir), kiraya verenin kira süresince doğabilecek alacaklarını (ödenmeyen kira, hasar tazminatı, vergi ve aidat borçları) güvence altına almak için sözleşme başlangıcında kiracıdan aldığı tutar veya kıymetli evraktır. Türk hukukunda dayanağı Türk Borçlar Kanunu m.342'dir.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında üç önemli kısıt vardır: (1) Üst sınır: depozito en fazla üç aylık kira bedeli kadar olabilir. (2) Saklama: kiracı tarafından bir bankaya yatırılır ve banka hesabında veya en az bir yıl süreli mevduat olarak tutulur. (3) Geri ödeme: kira sona erdikten sonra kiraya verenin kira ilişkisinden doğan bir dava veya icra/iflas takibini üç ay içinde bankaya yazılı olarak bildirmemesi hâlinde, banka depozitoyu kiracının talebi üzerine iade eder — yani iade, kira biter bitmez değil, bu üç aylık bildirim süresi dolduktan sonra gerçekleşir (TBK m.342/3).

Konut dışı kiralarda (iş makinesi, etkinlik ekipmanı, taşıt) teminat üst sınırı yoktur; piyasa pratiği genellikle bir aylık kira veya ekipman değerinin %10-30'u kadardır. Bu sözleşme türlerinde teminat banka hesabında tutulma zorunluluğu da yoktur.

Teminatın kira sözleşmesinde net olarak şu bilgilerle yer alması gerekir: (a) tutarı veya değerleme şekli, (b) saklama biçimi (banka hesabı, çek, senet, bloke kart), (c) hangi alacaklar için kullanılabileceği, (d) iade koşulları ve zamanı. Akitle şablonları bu dört bileşeni varsayılan olarak içerir.

Teminat, depozito ile pratikte eş anlamlı kullanılır — konut ve çatılı işyeri kiralarında teminat neredeyse her zaman depozito (nakit güvence bedeli) biçiminde alınır. Ancak teminat daha geniş bir şemsiye kavramdır: kefil (TBK m.581) veya bir banka teminat mektubu da birer teminat türüdür, depozito ise bunlardan yalnızca biridir (bkz. Depozito sözlük sayfası). Peşinat ise teminatın hiçbir türüne girmez: teminat kira sona erdiğinde iade edilmesi gereken bir güvencedir, peşinat ise ilgili ayın kirasına karşılık doğrudan harcanan bir ödemedir ve iade edilmez (bkz. Peşinat sözlük sayfası).